Türkiye’de afet yönetimi; riskleri azaltma ve önleme perspektifinden uzak, toplumsal cinsiyet eşitliğini göz ardı eden, afetlere müdahaleyi salt teknokratik düzeyde ele alan, bağımsız sivil toplumu büyük ölçüde dışarıda bırakan ve kadınları sadece mağdur olarak konumlandıran politikalarla yürütülmektedir.
Afetler sonrasında barınma, sağlık, cinsiyet temelli şiddet, güvenlik, bakım yükü, hukuki haklara, geçim kaynaklarına ve güvenceli istihdama erişim gibi alanlardaki mevcut eşitsizlikler yaşamsal risk oluşturan boyutlara ulaşır. Cinsiyet eşitsizliği; yoksulluk, yaşlılık, engellilik gibi başka yapısal eşitsizliklerle kesiştiğinde çok katmanlı bir tablo ortaya çıkar.
Kalıcı çözüm; Mor Yeşil ve Kamucu politikalar
Afetler ve Kadın Politikaları Kurultayı, afetleri toplumsal adalet, eşitlik ve sağlıklı bir çevrede tüm canlıların yaşam hakkını korumak meselesi olarak ele alır. Kurultay’ın yaklaşımı, bakım emeğini ve toplumsal cinsiyet eşitliğini merkeze alan mor bakış, doğayla uyumlu ve iklim krizini gözeten yeşil bakış ve kamusal sorumluluğu esas alan kamucu bakış ekseninde şekillenir.
Mor bakış, ekonominin büyümeden, teknolojiden, paradan ibaret olmadığını, yaşamı sürdüren bakım emeğinin; çocuk, yaşlı, hasta bakımı ve evin bakımı gibi sadece cinsiyetlerinden dolayı kadınlara yüklenen ve değersiz kılınan işlerin de bir ekonomik faaliyet olduğunu ortaya koyar.. Bu yükün eşit paylaşılması ve kamusal hizmet kapsamına alınması kadınların afetler sonrası daha da ağırlaşan yükünü azaltır.
Yeşil ekonomi, ekonomik büyümenin doğayla uyumlu biçimde yeniden kurgulanmasını esas alır. Çevresel riskleri ve ekolojik krizleri azaltır, toplumsal eşitliği artırır. Düşük karbonlu kalkınma ve döngüsel ekonomi afet risklerinin azaltılmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Kamucu bakış, barınma, sağlık, eğitim iletişim ve altyapı gibi temel hizmetlerin kamusal ve eşit biçimde sunulmasını, yerel katılımın güçlendirilmesini savunur. Rant yerine yaşamı, rekabet yerine dayanışmayı esas almak adil ve güvenli bir afet yönetimi modelinin kurulmasını sağlar.
Afetler ve Kadın Politikaları Kurultayı;
- Afet yönetiminin tüm aşamalarına toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinin entegre edilmesini, karar alma mekanizmalarında eşit temsili ve kadınların yaşamı yeniden kuran direnç unsurları olduklarının kabul edilmesini savunur.
- Hak temelli ve kesişimsel yaklaşım benimser, evrensel insancıl hukuk ve kadın hakları normlarını esas alır.
- Afet yönetimini yalnızca afet sonrası yardım faaliyeti olarak değil; önleme ve risk azaltmaya dayalı, bilimi ve tüm cinsiyetleri gözeten veriyi esas alan kamusal politikalar bütünü olarak ele alır.
- Tek seferlik bir etkinlik değil; kalıcı bir dayanışma ve politika üretimi zemini olarak devamlılığı hedefler. Kadın ve LGBTİ+ örgütler, diğer sivil alanlardan örgütler, akademisyenler, yerel aktörler ve çeşitli alanlardan bağımsız feministler arasında sürdürülebilir işbirliği mekanizmaları oluşturarak; ortak öğrenme, denetleme ve savunuculuk çalışmalarının yolunu açmayı amaçlar.